Droom jij van een tuin vol leven? Het zachte gezoem van bijtjes, hommels en het vrolijke getjilp van mussen. Je hoeft dus echt geen groot stuk land of bos te bezitten om zo’n paradijsje te creëren. Zelfs een klein tuintje kan veranderen in een florerende “wildernis”.
In dit blog vijf concrete stappen om jouw tuin nét dat beetje wilder, kleurrijker en vooral vol van leven te maken. Ook Groenmeester Olav van Landgoed de Peerdegaerdt komt aan het woord en nog veel meer bonusmateriaal en tips, lees snel verder.
Wat is rewilding en wat levert het op?
Rewilding is een progressieve benadering van natuurbehoud die erop gericht is ecosystemen te herstellen door natuurlijke processen de ruimte te geven. In plaats van de natuur intensief te beheren, laat rewilding de natuur zoveel mogelijk met rust en focust zich op natuurlijke zelfregulatie. Dat is de definitie in het groot; de natuur haar gang laten gaan. Dat heeft de volgende voordelen:
- Herstel van ecosystemen op landschapsschaal: natuurlijke processen krijgen vrij spel, waardoor ecosystemen weer veerkrachtig en gezond worden. Doordat natuurlijke processen vrij spel krijgen wordt de natuur dynamischer, dit zorgt ervoor dat meer gespecialiseerde verschillende soorten een plekje in het landschap vinden;
- Toename biodiversiteit: verdwenen plant- en diersoorten keren terug, het hele voedselweb wordt hersteld en er ontstaat meer variatie in flora en fauna;
- Klimaatvoordelen: natuurlijk herstel van bossen, graslanden en wetlands zorgt voor meer koolstofopslag, wat helpt tegen klimaatverandering;
- Waterbeheer en klimaatadaptatie: natuurlijke landschappen zoals meanderende rivieren slaan meer regenwater op en verminderen overstromingsgevaar;
- Schone lucht, vruchtbare bodem: gezondere natuur zorgt voor schonere lucht, betere waterkwaliteit en vruchtbaardere grond;
- Sociaaleconomische kansen: rewilding stimuleert natuurgericht toerisme, recreatie en duurzame ondernemersinitiatieven, wat zorgt voor meer banen en inkomsten;
- Gezondheid en welbevinden: een groene, natuurlijke omgeving is goed voor de fysieke en mentale gezondheid en verlaagt zorgkosten;
- Harmonie tussen mens en natuur: rewilding ziet de natuur als bondgenoot, niet als tegenstander en creëert balans waarin mens en natuur elkaar versterken;
- Bestendigheid tegen verstoringen: gezond functionerende ecosystemen zijn beter bestand tegen extremen zoals droogte, overstromingen en ziektes.
Indrukwekkend of niet? Maar nu voor jouw (moes)tuin, wat levert rewilding dan op?
- Stimuleert de ecologie in je achtertuin;
Inheemse planten als gewone margriet (Leucanthemum vulgare), meidoorn (Crataegus monogyna) en wilde malva (Malva sylvestris) vormen hét menu voor bijen, vlinders, rupsen maar ook vogels. Dat kleine veldje onkruid wat je eigenlijk wilde wieden? Niet doen, juist die distels zijn een feestmaal voor dagpauwoogrupsjes en de bolletjes bes in je haag zijn geliefd bij wintervogels.
Reken op zoemende insecten en vogelconcerten! Je stresslevel zakt gegarandeerd een paar puntjes. Je tuin wordt een heerlijke plek om te vertoeven.
Door aan rewilding te doen beperk je het gesnoei, gemaai en gehark tot een minimum. Lekker duurzaam en enorme tijdwinst!
Jouw tuin wordt een mini-ecosysteem. Van bodembacteriën tot merels: alles krijgt een rol. De natuur krijgt letterlijk en figuurlijk de ruimte.
Bonus: Een begroeide tuin geeft verkoeling. Dat is niet verkeerd wanneer de temperaturen oplopen in de zomer.
Maar… misschien twijfel je desondanks nog … Wordt een rewilding tuin niet rommelig? Geen nood. Met een paar slimme ingrepen behoud je overzicht en creëer je juist een schilderachtig geheel. Grenzen markeren, paden aanleggen, het heeft zo zijn charme.
Peerdegaerdts eigen Groenmeester Olav over rewilding
“Rewilding is een mooie methode om te laten zien hoe veerkrachtig de natuur is en hoe snel de natuur kan herstellen mits we haar de vrije gang laten gaan. Als groenbeheerders zijn we vaak gewend in te grijpen en het landschap naar onze wensen te vormen. Door middel van rewilding krijgen we juist de kans om een stap terug te nemen en te observeren wat er gebeurt als we de boel de boel laten, een leerzame ervaring voor tuiniers en natuurbeheerders dus.
Op de Peerdegaerdt gebruiken we ook principes van rewilding. Dat houdt in dat we geen gras meer maaien maar onze dieren het laten begrazen, hierdoor ontstaat er meer ruimte voor insecten en kleine zoogdieren in het landschap, de graslanden krijgen soms ook rust van begrazing zodat de flora kan herstellen. Ook laten we “onkruiden” (lees: inheemse wilde planten) meer de vrije loop, zo ontstaat er een mooi divers aanbod aan bloemen en kruiden, een waar feestmaal voor bestuivers.
De ecologische balans ontstaat meer en meer door het herstel van aanwezigheid van uilen en egels. Het snoeiafval wordt ingezet om takkenrillen te bouwen, prachtige schuilplekken voor vogels, kleine zoogdieren en ongewervelden.
Uiteraard zijn er ook nog delen binnen het landgoed waar we meer beheeringrepen uitvoeren dan anderen. Om het toegankelijk te houden, de esthetische waarde te behouden of omdat we daar van oogsten. Het is dus een beetje passen en meten en kijken waar en hoe je meer ruimte aan natuurlijke processen je kunt geven. Maar rewilding is een groot thema voor De Peerdegaerdtse natuur.”
Rewilding in eigen tuin
How-to gids: In vijf stappen naar een wilde (moes)tuin
Oké, tijd om de handen vuil te maken. In vijf simpele stappen begeleiden we je naar meer wilde natuur. Schrijf je mee?
Stap 1 – Laat je gras staan: van strak lapje naar mulch-feestje
Waarom zou je je gras maaien terwijl je er zoveel aan kunt hebben? Gras is een mooi vochtig, organisch dekentje. In plaats van de standaard maaibeurt, hou je je gras een centimeter of 15 hoog en laat de afknipsels lekker liggen. De voordelen die je dan hebt:
- Het vangt dauw op en houdt vocht vast tijdens hete zomerdagen;
- Afgeknipte stengels vormen een natuurlijke mulchlaag (voedingsrijke laag voor je bodem);
- Bodeminsecten krijgen schuilplekken en wroeten de grond luchtig.
TIP: Heb je kale plekken in je gras? Strooi wat compost en je ziet binnen twee weken jong groen verschijnen.
Stap 2 – Plant inheemse soorten, afgestemd op jouw regio
Niet elke bloem of plant voelt zich overal even thuis. Waarom kiezen voor inheems? Omdat deze soorten evolutionair afgestemd zijn op ons klimaat, bodem en insectenleven. Daarnaast worden juist deze planten bedreigd door teveel van hetzelfde en exoten. Hard nodig dat deze bijzondere planten aandacht krijgen! En heel eerlijk: de variëteit ervan is eindeloos. Hieronder bijvoorbeeld een lijstje van de vijf toppers voor onze provincie Zuid-Holland.
– Wilde Klaproos (Papaver rhoeas);
– Vlasbekje (Linaria vulgaris);
– Hondsroos (Rosa canina);
– Paarse Dovenetel (Lamium purpureum);
– Vrouwenmantel (Alchemilla mollis).
TIP: Maak zelf kleine “seedbombs”. Gooi de zaden door elkaar, maak kleine bolletjes van klei + compost + je zaadmix, verspreid ze bijvoorbeeld onder een oude boom en laat de natuur haar werk doen.
Stap 3 – Creëer een mini-waterplek (vijver 2.0)
“Agua es vida”. Dit betekent letterlijk “water is leven” in het Spaans. Deze zin vat de fundamentele rol van water samen als essentieel en onmisbaar element voor alle leven op aarde. En niet voor niets. Water zorgt voor leven en trekt ander leven als een magneet aan: libellen, kikkers en zelfs salamanders weten je tuin ineens te vinden als je een waterpunt hebt. En dat hoeft niet groots en meeslepend. Trek een tientje uit en je hebt genoeg materiaal voor je eigen mini-vijver, denk aan:
– Een oude emmer of plastic bak (minimaal 20 liter);
– Vijverfolie (optioneel) of gewoon de bak direct in de grond;
– Grind, planten zoals waterpest of lisdodde (Typha latifolia).
Zo doe je het:
- Graaf een kuil, zet de emmer half onder de grond, bedek met desgewenst met vijverfolie;
- Vul met regenwater (let op: absoluut geen chloor!);
- Strooi wat grind op de bodem, zet er wat vijverplanten in.
Moet jij ’s kijken wat er allemaal gebeurt in en rond je vijvertje.
Stap 4 – Minimaliseer onderhoud: werk slimmer, niet harder
Een wilde tuin vraagt veel minder gemaai, geruim, geknip, gesnoei en gewoel. Het is heel belangrijk dat de natuur zelf de balans regelt. Zo min mogelijk ingrijpen en zeker geen gif gebruiken. Onkruid wieden, gebladerte opruimen? Hoeft niet. Hou het een beetje bij en netjes, maar laat de boel ook lekker de boel.
Stap 5 – Nodig vogels en insecten uit: van een hotelletje tot een buffet
Zonder gasten is je wilde tuinfeestje niet compleet. Voor een rewilding tuin is de aanwezigheid van vogels en insecten belangrijk. Zij zorgen voor balans. Het bezoeken en verblijven in je tuin van deze dieren is eenvoudig aantrekkelijker te maken door goede accommodatie. Denk GreenBnB, een mooi insectenhotel voor het kleine spul en een voederplek voor de vogels. Wist je dat je dit heel eenvoudig kunt maken? YouTube heeft vele instructievideo’s.
Hoe dan ook: Een insectenhotel en een vogelvoerplek zijn de VIP-tickets voor jouw tuin.
TIP: Strooi ook wat zaadjes onder struiken; merels en mezen zijn fan. En je insectenhotel? Zet deze in de buurt van je waterpunt, zo ontstaat er een micro-biotoop!
Durf!
Het is best een beetje buiten de comfortzone om je tuin maar “te laten”. Zeker in Nederland zijn we dat niet gewend. Maar het levert zoveel op! Een wervelende, bloeiende oase vol getjilp en gezoem. Dus weg met de tegeltuinen, terug met de natuur. Met het vijfstappen-plan (gras laten staan, inheems planten, mini-waterplek creëren, minimaal onderhoud plegen en gasten uitnodigen) doe je gegarandeerd de deur wagenwijd open voor de natuur. En: het is minder werk dan je denkt en uiteindelijk zullen je buren jaloers zijn op jouw groen.
En? Durf jij je tuin vandaag nog een flinke dosis vrijheid te geven?
Ecologisch tuinieren op De Peerdegaerdt
Wil je meer leren over ecologisch tuinieren? Op Landgoed de Peerdegaerdt verzorgen Moestuinvrouw Miranda en Groenmeester Olav verschillende workshops. Of wil je gewoon ’s rondkijken op het landgoed? Wat dacht je van een rondleiding? Een overzicht van het aanbod, vind je hier: Activiteiten.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Wat is rewilding en wat is het verschil met natuurlijk tuinieren?
Rewilding focust uitsluitend op inheemse soorten en zo min mogelijk beheer, met als doel ecosystemen te herstellen. Natuurlijk tuinieren is breder: je laat meer spontane natuur toe, maar soms ook importsoorten of strak vormgegeven paden.
Welke inheemse planten zijn makkelijk voor beginners?
Denk aan gewone margriet, wilde klaproos, Jacobsladder en wilde malva. Robust, kleurrijk én geliefd bij insecten.
Hoeveel onderhoud kost een wilde tuin gemiddeld per jaar?
Hoewel de rewilding tuin redelijk onderhoudsvrij is, zul je zeker nog in je tuin werken. Bijhouden en bijsturen, ook al is het minimaal zal je nog wel wat tijd kosten.
Kan ik ook een kleine stadstuin rewilden?
Zeker weten! Zelfs op 10 m² passen een paar bakken met inheemse bloeiers, een klein vijvertje en een mini-insectenhotel.
Hoe kies ik een lokaal zadenmengsel?
Check biologische zadenhandelaren en natuurorganisaties in je regio: zij hebben vaak streekgebonden mixen die perfect zijn afgestemd op jouw bodem en klimaat.
